Grammatik

Grammatik

Sözcük türüne göre incelenen dilbilgisine „Wortartengrammatik“ denir.Sözcük türleri cümledki foksiyonlarına ve buna bağlı değişikliklere göre değişik sözcük türlerine ayrılabilir.Sözcükler tablodaki sözcük türlerine göre tek tek incelenir. Sözcükler cümlede değişik görevleri üstlenebilir. Flektion ise çekim eklerine denir ve sözçüklerdeki çekim eklerini inceler. Çekim eklerinin tümüne de Flexion denir. Sözcük türkeri ikiye ayrılır.

Ein teilung der Wortklassen/Sözcük Türlerinin Sınıflandırılması

Sözcük türüne göre dilbilgisi her sözcük türünü ayrı ayrı işlevini ve nasıl değişikliğe uğradığını aşadaki tabloya göre inceler.

1-Flektierbare Wortarten: Çekimlenebilen Sözcük Türleri

2- Unflektierbare Wortareten: Çekimlenemeyen Sözcük Türleri

flektierbare  Wortarten

(çekimlenebilen sözcükler)

Nomen

İsim/Ad

Verb

Fiil

Artikel

Tanımlayıcı

Pronomen

Zamir/Adıl

Adjektiv

Sıfat

unflektierbare Wortarten

(çekimlenemeyen)

Präposition

Edat/İlgeç

Adverb

Zarf/Belirteç

Konjuktion

Bağlaç

 

Flexion

Sözcük türlerinin en önemli özeliklerinden olan çekim ekleridir.  Bir sözcük türünün nasıl değişimlere uğradığını ve ekleri inceler.

flektierbare  Wortarten

 

çekimlenebilen sözcükler)

flektierbare Wortarten

 

çekimlenemeyen

 

WORTBILDUNG /SÖCÜK TÜRETME/ Yapısına

Sözcüklerin nasıl türetildiğini inceler.

 

SATZ GRAMMATİK/ CÜMLE DÜZEYİNDE DİLBİLGİSİ

Cümlelerin özellikleri, birbiriyle olan bağını inceler.

 

Einteilung der Wortkalassen

Sözcük türüne göre incelenen dilbilgisinde sözcüklerin anlamsal tutarlık göstermesi zorunlu değildir. Dilbilgisel olarak cümlenin doğru olup olmadığı önemlidir. Ekler, sözcükler yerinde ve doğru kullanılıp kullanılmadığına bakar.

Artikel

Nomen

Verb

Adverbien

Tanımlayıcı

İsim

Fiil

Zarf

Die

Praktikant

arbeitet

fleißig

 

Sözcüklerin yerine başka sözcüklerde kullanılabilir. Bu başka sözcükler yerine kullanılan sözcük türü ile çoğunlukla aynıdır.

Artikel

Adjektiv

Nomen

Verb

Adverbien

Tanımlayıcı

Sıfat

İsim

Fiil

Zarf

Die

ausländische

Aussiedler

arbeiten

schwer

 

Alt sınıflamalar da yapmak mümkündür

Pronomen

Verb

reflexives Pron

Adverb

Präpotision

Artikel

Nomen

Zamir

Tanımlayıcı

Dönüşlülük zamiri

Zarf

Edat

Tanımlayıcı

İsim

Er

unterhielt

sich

gestern

mit

der

Freundin

 

Aynı tür sözcük türlerinin özellikleri aynıdır.

Konjunktion

Pron

refl. Pron.

Präp

Artikel

Nomen

Verb

Verb

Pron

Adverb

Präp

Artikel

Nome

Bağlaç

K. Zamir

Dön. Zamiri

Edat

Tanımlayıcı

İsim

Fiil

Fiil

Zamir

Adverb

Edat

Tanımlayıcı

İsim

Während

sie

sich

um

die

Kinder

kümmerte,

saß

er

faul

auf

dem

Sessel

 

Flektierbare Wortklassen = Çekimlenebilen Sözcük Türleri

Çekim eki alabilen sözcük türlerine „Flektierbare Wortklassen“ denir.  Çekimlenebilen sözcüklerin nasıl çekimlendiği Çekimnebilen sözcüklerin nasıl çekimlendiğini, hangi çekim grubuna girdiğini inceler. İsim çekimleri „Deklination“ ve fiil çekimlerini gösterir

 

Verb

ich mache, du machst, er,sie,es macht, wir machen, ihr macht, sie/Sie machen

haben gemacht, macht usw.

 

Nomen

das Heft, dem Heft, des Heftes, die Hefte, den Heften

ein Heft, einem Heft, eines Heftes, Hefte, Heften

 

Adjektiv

schön, schöner, schönsten  usw.

 

.

flektierbare Wortarten

(çekimlenebilen sözcükler)

Nomen

İsim/Ad

Verb

Fiil

Artikel

Tanımlayıcı

Pronomen

Zamir/Adıl

Adjektiv

Sıfat

 

Çekim tümüne   „Flexion“ isim çekim çekimine ise „ Deklination“ denir.   İsimler değişik çekim gruplarına ayrılmıştır.  Bu gruplama ismin „-ın, -in, -un, ün, hali tanlama durumuna „Genitiv Singular ve ismin çoğul haline  ve aldığı eklere göre yapılmıştır

Diğer bir sınıflama ise yabancı isimlerin, özel ve kişi isimlerin çekim gruplaması ayrı olarak diğer çekim grupları adı altında toplanmıştır. Bu çekim grupları yanlızca ismin altgrupları olan sözcüklerde görülür.

Geleneksel olarak çekim grupları zayıf „schwache Flexion“  kuvvetli „starke Flexion“ karışık „gemischte Flexion“ olarak adlandırılır. –-en ya da -n eki isim üzerine geliyorsa zayıf, diğer ismin üzereine gelen ekler kuvvetli çekimdir.

Zayıf isim çekimleri  „schwache Flexion“ tekil ve çoğulda „im Singular und Plural“ –en ya da –en eklerini alıyorsa  zayıf çekime -en/-en isim çekim grubuna girer.

Karışık isim çekimleri „gemischte Flexion“  tekil ve çoğulda „im Singular und Plural“ (e)s/en ya da -/en eklerini alıyorsa karşık çekim grubuna girer.

Kuvvetli çekimler hem  tekilde „im Singular“ hem de çoğulda „im Plural“ hiçbir kuvvetli ekler almıyorsa diğer çekim grubuna girer.

 

Unflektierbare Wortklassen = Çekimlenemeyen Sözcük Türleri

Çekimleneyemen sözcük türleri cümlenin neresinde olursa olsun ek almazlar ve Partikel olarak da adlandırılırlar.

unflektierbare Wortarten

(çekimlenemeyen)

Präpositionen

Edat/İlgeç

Adverbien

Zarf/Belirteç

Konjuktionen

Bağlaç

Interjektionen

Ünlem Sözcükleri

 

Parikel’ler Dilbilgisi sınıflamasında sıklıkla ayrı ve özel bir sözcük türü olarak bakılır.

Author: Erdem OVAT

Bir Yorum Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.